Ανησυχίες για τον ηλεκτρικό τομέα της Xώρας

 

(Άρθρο του Ραφαήλ Μεν. Μαϊόουλου, ου δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή στις 24.8.01)

 

                 

Η ανάτυξη και λειτουργία του ηλεκτρικού τομέα τα χώρα με στόχο την ωφέλεια των ελατών θα εξαρτηθεί κυρίως, τα εόμενα έντε ως δέκα χρόνια, αό (1) τον τρόο εφαρμογής του νέου θεσμικού λαισίου, (2) τη δυνατότητα δραστηριοοίησης νέων αραγωγών σε συνθήκες ραγματικού ανταγωνισμού και (3) τον ρόλο και την αόδοση τα ΔΕΗ, του κύριου αραγωγού και μοναδικού ιδιοκτήτη των δικτύων μεταφοράς και διανομής.

Τα μηνύματα και αό τους τρεις αυτούς τομείς δεν δικαιολογούν την αισιοδοξία ου εκφράζουν κάοιοι αρμόδιοι για τον ηλεκτρικό τομέα και αυτό ειχειρείται να εξηγηθεί στο αρόν σημείωμα.

 

1. H ρώτη ουσιαστικά ράξη εφαρμογής του νόμου 2773/99 για την αελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας υήρξε η, μετά σχετική ρόσκληση της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ), ειλογή των εταιρειών στις οοίες θα δοθούν οι ρώτες άδειες ηλεκτροαραγωγής.

Και η ρώτη αυτή ράξη υήρξε, στην ουσία της, ράξη κατάργησης ενός θεμελιώδους θεσμού του νόμου, του μακροχρόνιου σχεδιασμού. 

Ας δούμε όμως τα ράγματα με τη σειρά.

 

Ο μακρόχρονα σχεδιασμός ροβλέεται αό την Οδηγία 96/92 τα Ε.Ε. για την ενιαία αγορά ηλεκτρισμού, ως ένα αό τα μέσα για την εκλήρωση των υοχρεώσεων κοινής ωφέλειας, ǹροκειμένου να εξασφαλίζονται η ασφάλεια του εφοδιασμού, η ροστασία των καταναλωτών και η ροστασία του εριβάλλοντος, και θεσμοθετήθηκε στη χώρα μας με τον ιο άνω νόμο.

Αντικείμενο του μακροχρόνιου σχεδιασμού, όως ροκύτει αό τον ορισμό του όρου στην Οδηγία και σύμφωνα με την ελληνική και διεθνή ρακτική, είναι:

l       Ο ρογραμματισμός των αναγκών της χώρας για εενδύσεις σε αραγωγική και μεταφορική ικανότητα, με μακρορόθεσμη ροοτική, ροκειμένου να καλυφθεί η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο και να εξασφαλιστεί ο εφοδιασμός των ελατών.

l       Ο καθορισμός της σύνθεσης του μείγματος καυσίμου, του οσοστού δηλ. με το οοίο κάθε καύσιμο θα συμμετέχει στην αραγωγή ηλεκτρισμού.

l       Η γεωγραφική κατανομή τα αραγωγικής ισχύος, για να εξασφαλιστεί ο εφοδιασμός των ελατών (ζήτημα ιδιαίτερης βαρύτητας για το δικό μας ηλεκτρικό σύστημα, λόγω της σημερινής σοβαρής ανισοκατανομής της ισχύος μεταξύ Βορρά και Νότου, εξαιτίας της οοίας δεν καλύτονται, με την ααιτούμενη ασφάλεια και οιότητα, οι ανάγκες της Αττικής αλλά συμβαίνουν, σχεδόν κάθε καλοκαίρι, διαταραχές στην ηλεκτροδότησή της).

 

Για τον μακροχρόνιο σχεδιασμό, ο ν. 2773/99, ου καθορίζει το νέο λαίσιο ανάτυξης και λειτουργίας του ηλεκτρικού μας τομέα, ορίζει τα εξής:

l       Ειβάλλει η άσκηση δραστηριότητας ηλεκτρικής ενέργειας να τελεί υό την εοτεία του κράτους, στο λαίσιο του μακροχρόνιου ενεργειακού σχεδιασμού της χώρας.

l       Ορίζει ότι οι όροι και οι ροϋοθέσεις χορήγησης αδειών ηλεκτροαραγωγής αναφέρονται και στην υλοοίηση του μακροχρόνιου ενεργειακού σχεδιασμού της χώρας.

l       Καθορίζει τον χρονικό ορίζοντα του σχεδιασμού (ενταετή και δεκαετή), το κυβερνητικό όργανο ου θα εκδίδει την αόφαση για τον σχεδιασμό (τον υουργό Ανάτυξης), τη διαδικασία ου θα ρέει να ακολουθείται (ροηγούμενη γνώμη της ΡΑΕ, των αραγωγικών φορέων, τα οικονομικής και κοινωνικής ειτροής και ειδικών ειστημόνων) και το όργανο της Βουλής στο οοίο θα ρέει να γνωστοοιείται η αόφαση αυτή (την αρμόδια διαρκή ειτροή της Βουλής).

 

Παρά τις ρητές αυτές διατάξεις του νόμου για τον μακροχρόνιο σχεδιασμό και σε αντίθεση με τη συνεαγόμενη λογική τάξη ραγμάτων (ου ειβάλλει να ροηγηθεί η κατάρτιση και η έγκριση του μακροχρόνιου ρογράμματος και να ακολουθήσει, με βάση το ρόγραμμα αυτό, η διαδικασία αδειοδότησης), αοφασίστηκε:

l       το είδος του καυσίμου για τις νέες μονάδες αραγωγής να ειλεγεί αό τη ΡΑΕ,

l       η ειλογή της ισχύος ηλεκτροαραγωγής και η γεωγραφική κατανομή τα να ανατεθούν στους υοψήφιους ηλεκτροαραγωγούς,

l       οι εταιρείες στις οοίες θα δοθούν οι άδειες ηλεκτροαραγωγής να ειλεγούν, χωρίς δέσμευση αό, ή αναφορά σε, κάοιο ρόγραμμα.

Με τις αοφάσεις αυτές καταργήθηκε ουσιαστικά ο μακροχρόνιος σχεδιασμός στην ανάτυξη του ηλεκτρικού τομέα, όως τον έχει ροβλέψει ο νομοθέτης, και ανατέθηκαν στη ΡΑΕ και στη λειτουργία της αγοράς αρμοδιότητες ου ανήκουν σε άλλους, στα όργανα κατάρτισης και έγκρισης του μακροχρόνιου σχεδιασμού.

 

2. Η δραστηριοοίηση νέων δόκιμων ηλεκτροαραγωγών, σε συνθήκες ραγματικού ανταγωνισμού, ροϋοθέτει (α) καύσιμο με εξασφαλισμένη οιότητα τροφοδοσίας (χαρακτηριστικά και συνέχεια αροχής) (β) ανταγωνιστική αγορά καυσίμου (γ) τιμές καυσίμου και ηλεκτρισμού, ου να εξασφαλίζουν αοδεκτές αοδόσεις κεφαλαίων.

Όμως:

l       Η οιότητα τροφοδοσίας της χώρας με φυσικό αέριο δεν είναι αυτή ου θα չρεε, εξαιτίας τα μεταφοράς του αερίου με ένα μοναδικό αγωγό, αό ένα κόμβο του δικτύου αό τον οοίο τροφοδοτούνται τέσσερις χώρες, με συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση, σε συνδυασμό με την έλλειψη κατάλληλων αοθηκευτικών χώρων.

l       Η ύαρξη μιας μόνο, σήμερα, και δύο, αργότερα, εταιρειών ου θα ελέγχουν την αγορά φυσικού αερίου, ενώ συγχρόνως οι ίδιες θα είναι και ηλεκτροαραγωγοί, δεν ειτρέει αισιοδοξία ως ρος τη δυνατότητα να εικρατήσουν συνθήκες ραγματικού ανταγωνισμού. Εί λέον, ο άνθρακας, η αγορά του οοίου είναι και ροβλέεται να αραμείνει για ολλά χρόνια ανταγωνιστική, φαίνεται να βρίσκεται έξω αό τις σκέψεις των αρμοδίων.

l       Η τιμή του φυσικού αερίου έχει σοβαρά ειβαρυνθεί αό την υέρμετρη αύξηση του κόστους κατασκευής" του δικτύου μεταφοράς (και, μέχρι σήμερα, δεν έχει εξηγηθεί ώς, χωρίς ειδότηση, μορεί να ααλλαγεί αό το βάρος αυτό), ενώ μια ουσιαστική αύξηση των σημερινών τιμών ρεύματος της ΔΕΗ, ου ενίοτε ροβάλλεται ως αναγκαία, δεν είναι εύκολη υόθεση.

l       Η ροσάθεια για βελτίωση των συνθηκών αυτών στις αγορές καυσίμου και ηλεκτρισμού θα ααιτήσει μεγάλο χρονικό διάστημα και θα κοστίσει αρκετά.

 

Διαιστώσεις όως οι αραάνω οδήγησαν ίσως τους αρμόδιους του ΣΕΒ να κάνουν τις γνωστές ααισιόδοξες ροβλέψει, για τις ροοτικές ιδιωτικών εενδύσεων στην ηλεκτροαραγωγή και τον σύμβουλο-συντάκτη του ειχειρησιακού σχεδίου τα ΔΕΗ (Business Plan) 2001-2005 να ροβλέει ότι ανεξάρτητοι αραγωγοί δεν θα εμφανιστούν στην αγορά ηλεκτρισμού μέχρι το 2006.

 

3. Ο ρόλος και η αόδοση της ΔΕΗ στις συνθήκες της ελεύθερης αγοράς ηλεκτρισμού αξίζει να εξεταστούν ιδιαίτερα, και αυτό ίσως γίνει σε κάοια άλλη ευκαιρία.

Σήμερα, θα αρκεστούμε στην αλή καταγραφή τριών μόνο σημείων:

l       Οι ροσδοκίες για εκσυγχρονισμό τα ΔΕΗ μέσω της μετοχοοίησής της, όως αυτή ροτείνεται σήμερα, είναι υερβολικές.

l       Τα συμεράσματα του ειχειρησιακού σχεδίου 2001-2005 της ΔΕΗ για την κάλυψη της ζήτησης και για τα κύρια οικονομικά μεγέθη της Ειχείρησης στηρίζονται σε υοθέσεις και αραδοχές, αρκετές αό τις οοίες δεν μορούν να θεωρηθούν ρεαλιστικές.

l       Η συνεχιζόμενη εενδυτική αοχή της ΔΕΗ σε έργα αραγωγής (βασισμένη στην εκτίμηση ότι το ροκύτον μεγάλο έλλειμμα ισχύος και ενέργειας θα καλυφθεί με εισαγωγές αό τη Βουλγαρία και με αγορές αό ιδιωτικά αιολικά άρκα και συμαραγωγούς ηλεκτρισμού-θερμότητας) είναι ολιτική εξαιρετικά ριψοκίνδυνη τόσο για τη ΔΕΗ όσο και για το σύνολο του ηλεκτρικού τομέα.

 

Το συμέρασμα ου ροκύτει είναι λέον ροφανές:

- Όταν αουσιάζει ο μακροχρόνιος σχεδιασμός αό την ανάτυξη και λειτουργία του ηλεκτρικού τομέα, αντίθετα μάλιστα με τη ρητή ειταγή του νομοθέτη,

- όταν η αγορά των καυσίμων ηλεκτροαραγωγής αρουσιάζει σοβαρά ροβλήματα οιότητας τροφοδοσίας, δομής και τιμών,

- όταν η είσοδος νέων ηλεκτροαραγωγών στην αγορά είναι ροβληματική,

- όταν η ΔΕΗ, ο μοναδικός σήμερα αραγωγός, έχει κηρύξει εενδυτική αοχή, ενώ, κάθε μέρα ου ερνάει, βλέει να χάνεται η ίστη των στελεχών τα σ' αυτήν και να αομειώνεται η τεχνογνωσία της,

- όταν συμβαίνουν όλα αυτά, δεν μορούμε να είμαστε αισιόδοξοι για τον ηλεκτρικό τομέα της χώρας και την εξασφάλιση του εφοδιασμού των ελατών με την ααιτούμενη οιότητα και με σωστές τιμές, για τα εόμενα αρκετά χρόνια.