Γιατί τα spreads εξακολουθούν να είναι υψηλά για την Ελλάδα

 

Η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει, έξι μήνες μετά τις εκλογές, να έχει αοδεκτά  ειτόκια για τον δανεισμό της Χώρας, γιατί αέτυχε να είσει τις αγορές ότι είναι ικανή να μειώσει, αρκούντως και σε λογικό χρονικό διάστημα, το έλλειμα και το χρέος μας. Αντίθετα, τις έκανε να αμφιβάλουν για την ικανότητά μας να άρουμε και να εφαρμόσουμε με συνέεια τις αναγκαίες αοφάσεις για μια ετυχημένη ορεία της χώρας μας στο μέλλον, ου είναι αυτό ου κυρίως (τις) ενδιαφέρει και ου καθορίζει τη συμεριφορά τους αέναντί μας .    

Τα κύρια αίτια της αοτυχίας αυτής μορούμε να τα συνοψίσουμε ως εξής:

- Ο ρωθυουργός άργησε να αντιληφθεί την κρισιμότητα της δημοσιονομικής κατάστασης της Χώρας (βλ. 1 ιο κάτω).

- Ο ροϋολογισμός του 2010, ου αρουσιάστηκε τον Νοέμβριο 2009, υήρξε κατώτερος των ροσδοκιών της Ευρωαϊκής Ένωσης και των αγορών (με τα 3 δισεκ. ευρώ ου ρόβλεε για την ικανοοίηση ροεκλογικών εξαγγελιών κ.λ..), με συνέεια το spread των 10ετών ελληνικών ομολόγων να αυξηθεί κατά τρεις μονάδες βάσης αμέσως μόλις έγιναν γνωστές οι βασικές του ροβλέψεις.   

- Η κυβέρνηση καθυστέρησε να εφαρμόσει, ή εφάρμοσε ελλιώς, τα συγκεκριμένα εκείνα μέτρα ου η Ευρωαϊκή Ένωση και οι αρμόδιοι ελληνικοί και διεθνείς οργανισμοί αό καιρό είχαν υοδείξει. Τα μέτρα ου ανακοίνωνε για την αντιμετώιση του ροβλήματος ήσαν ανεαρκή, ανακοινώνονταν κατά δόσεις και καθυστερημένα, τροοοιούνταν διαρκώς, συναντούσαν ισχυρές αντιδράσεις αό αξιωματούχους του κυβερνώντος κόμματος, ακόμα και αό υουργούς (βλ. 2 ιο κάτω).

- Η κυβέρνηση δεν ήρε στα σοβαρά τις ροειδοοιήσεις και ααιτήσεις αραγόντων και οργάνων της Ευρωαϊκής Ένωσης και δεν εκτίμησε σωστά τις ροθέσεις τους στην αντιμετώιση του ελληνικού ροβλήματος, ενώ αγνόησε την αοφασιστικότητα της Γερμανίας να εμμείνει σε όσα, αό την αρχή και με σαφήνεια, είχε διατυώσει (βλ. 3 ιο κάτω).

- Οι (αλλεάλληλες) δηλώσεις του ρωθυουργού (αλλά και του υουργού Οικονομίας και του κυβερνητικού εκροσώου) για το τί ζητάει (και τι δεν ζητάει) η Ελλάδα αό την Ευρωαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ήσαν αντιφατικές, αμφίσημες ή ακατανόητες και ροκαλούσαν δυσμενείς για μας αοφάσεις των αγορών. Για αράδειγμα, ο ρωθυουργός και ο υουργός Οικονομικών εέμεναν να δηλώνουν, α τη μια, ότι δεν ζητάμε οικονομική βοήθεια ούτε αό την ΕΕ ούτε αό το ΔΝΤ και, α την άλλη, ότι θέλουμε αό την ΕΕ garantees for financial support ή a package of standby loans ή an aid programme ή a planned bail-out, κι αν δεν τα αίρναμε α αυτήν θα στρεφόμασταν στο ΔΝΤ (βλ. 3 και 4 ιο κάτω).

 

1. O ρωθυουργός, ενώ είχε ροειδοοιηθεί, άργησε να αντιληφθεί την κρισιμότητα της δημοσιονομικής κατάστασης της Χώρας

 

-  Στην Ευρώη συζητείται ευρέως ότι η Ελλάδα κινδυνεύει με χρεοκοία (...). Η Αθήνα είναι ενήμερη για την κατάληξη αυτών των συζητήσεων (Κ. Καλλίτσης, Κ 28.9.09).

- Ο κ. Προβόουλος τόνισε είσης ότι είχε ενημερώσει ριν αό τις εκλογές τόσο τον κ. Κώστα Καραμανλή όσο και τον κ. Γιώργο Παανδρέου για την ραγματική δημοσιονομική κατάσταση της χώρας (Κ 25.11.09).

- Η χώρα βρίσκεται στο χείλος της χρεοκοίας, αλλά το ολιτικό μας σύστημα ζει σε ένα δικό του κόσμο (Κύριο άρθρο Κ 10.1.10).

- Ενα ερώτημα βρίσκεται σήμερα στα χείλη όσων αγωνιούν για το μέλλον του τόου: Έχει ο Γιώργος λήρη είγνωση του οικονομικού αδιεξόδου της χώρας ή όχι; (Στ. Κασιμάτης, Κ 14.1.10).

- Έειτα αό τρεις μήνες διακυβέρνησης είναι λέον εμφανής η δυσκολία του ρωθυουργού να άρει γρήγορες, συνεείς και στρατηγικά σχεδιασμένες αοφάσεις, ιδιαίτερα στην οικονομία (Χαρ. Τσούκας, Κ 17.1.10).

- Ο κ. Παανδρέου αραμένει μυστήριο γιατί άργησε τόσο ολύ να καταλάβει ότι αρέλαβε τον Τιτανικό. Ξένοι οικονομολόγοι του είχαν εξηγήσει ως καλύτερα ίσως να δηλώσεις ως χρεοκοείς και να εαναδιαραγματευθείς το χρέος σου, ο κ. Προβόουλος του είχε εξηγήσει την κατάσταση και όλοι οι έμειροι συνομιλητές του αό την αγορά όσο καταστροφική μορεί να ήταν η συμβολή της κας Κατσέλη στην κατάρτιση του οικονομικού του ρογράμματος. Τους αγνόησε όλους, δήλωσε ως λεφτά υάρχουν  και αγιδεύτηκε σε μια αρατεταμένη άρνηση για την ανάγκη να ακολουθήσει το μοντέλο Καραμανλή (Αλ. Πααχελάς, Κ 14.2.10).

- Ο ρωθυουργός εξήγησε ειτέλους με αλά λόγια στον ελληνικό λαό την αλήθεια, ως δηλαδή έχει να ειλέξει ανάμεσα στη στάση ληρωμών και τη λήψη αυστηρών μέτρων. Η κατάσταση της χώρας θα ήταν ασφαλώς ολύ καλύτερη αν ο κ. Παανδρέου είχε αντιληφθεί την ραγματικότητα ριν αό έντε μήνες και είχε άρει εγκαίρως τις αναγκαίες αοφάσεις (Κύριο άρθρο Κ, 3.3.10).

- Όταν ο ρωθυουργός σχημάτισε την κυβέρνηση τον ερασμένο Οκτώβριο δεν είχε αντιληφθεί ροφανώς ότι η χώρα βρισκόταν σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Θα έρεε αλλά δεν το αντελήφθη, όως και η λειονότητα των Ελλήνων ολιτών (Κύριο άρθρο Κ 14.3.10).

- Ο ρωθυουργός άλλαξε ολιτική τη 2α Φεβρουαρίου, αραδεχόμενος ως μέχρι τότε δεν είχε αντιληφθεί το μέγεθος της κρίσης! Μέτρα όμως ανακοίνωσε την 3η Μαρτίου. Ένα μήνα αργότερα (Μ. Πααδημητρίου, Κ 14.3.10).

 

2. Η κυβέρνηση και η ΕΕ για τα μέτρα αντιμετώισης του  δημοσιονομικού μας ροβλήματος

 

- Εμείς θα άμε στην Ευρωαϊκή Ένωση να διαραγματευθούμε με ένα μεσορόθεσμο αξιόιστο ρόγραμμα ου δεν θα νίγει την αγορά... (Γ .Α. Παανδρέου, Καθημερινή 15.9.09).

- Ειστολή του Ζαν-Κλοντ Γιούνγκερ, ροέδρου του Eurogroup, μετά αό συνεννόηση με τους Χοακίν Αλμούνια και Ζαν-Κλοντ Τρισέ, στην οοία κατονομάζονται συγκεκριμένα μέτρα ου ρέει να άρει η ελληνική κυβέρνηση (Κ 2.11.09).

- Η κατάσταση (της Ελλάδας) είναι άρα ολύ δύσκολη και γνωρίζουμε όλοι τα αριθμητικά στοιχεία και τις γενναίες αοφάσεις ου ρέει να ληφθούν. Η κυβέρνηση της Ιρλανδίας ροχώρησε στη λήψη δύσκολων αλλά σωστών αοφάσεων, κάτι το οοίο ρέει να κάνει και η Ελλάδα (Ζαν-Κλοντ Τρισέ, ρόεδρος της Ευρωαϊκής Κεντρικής Τράεζας, Κ 8.12.09).

- Η δημοσιονομική κατάσταση της Ελλάδας είναι εξαιρετικά σοβαρή και γι αυτό η Ελλάδα ρέει έγκαιρα να αναλάβει αοφασιστική δράση (Λ. Πααδήμος, αντιρόεδρος της Ευρωαϊκής Κεντρικής Τράεζας, Κ 14-15.12.09).

- Η ειβολή εώδυνων μέτρων δεν είναι στα σχέδια της κυβέρνησης και δεν ζητάμε συναίνεση για εώδυνα μέτρα (...)Οι δεσμεύσεις για αυξήσεις άνω αό τον ληθωρισμό βεβαίως ισχύουν (Γ. Πεταλωτής, κυβερνητικός εκρόσωος, Κ 2.2.10).

- Αν αυτά τα μέτρα είχαν ληφθεί ριν αό καιρό, ιθανότατα δεν θα είχαν ειτρέψει στις αγορές να εξακολουθούν να έχουν αυτό το μέγεθος της αμφισβήτησης (Φ. Σαχινίδης, υφυουργός Οικονομικών, Ο Δήκτης Κ 4.2.10).

- Η άοψή μας είναι ότι το ρόγραμμα της ελληνικής κυβέρνησης δεν είναι εαρκές...Οφείλουν να είναι σοβαροί... Εχουμε ανάγκη αό ιο συγκεκριμένα μέτρα σε ό,τι αφορά τη φορολογία και σε ό,τι αφορά τις δαάνες (Άντερς Μοργκ, υουργός Οικονομικών της Σουηδίας, Κ 16.2.10).

 

3. Η Ελλάδα ζητάει ολιτική στήριξη, όχι οικονομική βοήθεια, και η Ευρωαϊκή Ένωση δηλώνει έτοιμη να αναλάβει αοφασιστική δράση, όταν χρειαστεί, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται χρήματα αό την ΕΕ αυτή τη στιγμή και η Ελληνική κυβέρνηση το έχει βεβαιώσει αυτό

 

Η Ελλάδα ζητάει...

 

- Σημαντική η αόφαση της Ε.Ε. και της Ευρωζώνης για συντονισμένη δράση αν χρειαστεί, η οοία αόφαση αοτελεί ταυτόχρονα και ένα καθαρό μήνυμα στις αγορές και τους ιθανούς κερδοσκόους (στη συνέντευξη Τύου στις Βρυξέλλες στις 11.2.10, μετά το έρας του άτυου Συμβουλίου Κορυφής στις, Κ 12.2.10).

- Η Ένωση εμφανίστηκε άτολμη και δεν στήριξε ούτε την Ελλάδα ούτε άλλες χώρες, οι οοίες δέχονταν την είθεση των διεθνών αγορών. Αντίθετα υήρξαν ροφητείες κατάρρευσης και μη συντονισμός μεταξύ των οργάνων της Ευρωαϊκής Ένωσης. Υήρξε αέραντη μετρολογία αρμοδίων και αναρμοδίων και τελικά υονόμευση της ίδιας της ευρωαϊκής στήριξης (στη συνεδρίαση του Υουργικού Συμβουλίου, Κ 13.2.10).

- Η Ελλάδα αναμένει αό την Ευρωαϊκή Ένωση ολιτική στήριξη και όχι οικονομική βοήθεια. Η Ελλάδα δεν αευθύνθηκε στη Διεθνή Κοινότητα ούτε στην Ευρωαϊκή Ένωση για οικονομική βοήθεια. Η Ελλάδα ροτίθεται και είναι ικανή να ειλύσει τα ροβλήματά της αό μόνη της (Γ. Α. Παανδρέου, στο Ρωσικό Κρατικό Πρακτορείο Ρία Νόβοστι, Κ 12.2.10).

- Greeces Finance Minister George Papaconstantinou said that he wanted the other eurozone nations to release details of their planned bail-out for his country to ease market fears that the country could default on its debt. But Mr Juncker said it would be unwise to publicly detail the measures we are putting in place. Mr Papaconstantinou has said repeatedly that his country isnt asking for financial help from Brussels (BBC News ηλεκτρονική έκδοση 16.2.10).

- Η Ελλάδα δεν ζητά σχέδιο διάσωσης, ούτε θέλουμε χρήματα (...) Θέλουμε να μορούμε να δανειζόμαστε με τους ίδιος όρους (όως άλλες χώρες) (Γ. Α. Παανδρέου, στη Διάσκεψη για την Προδευτική Διακυβέρνηση με θέμα Στρατηγικές Ανάτυξης μετά την κρίση, στο Λονδίνο, Κ 19.2.10).

- Give us the time, give us the support –and Im not talking about financial but political support– in order to show you that what were saying is being implemented and we are credible again. We dont have at this point a need for borrowing. Our borrowing needs are covered until mid-March. What were saying is simply that we need the help so we can borrow at the same rate as other countries, not at the high rates that undermine the possibility for making the changes [to Greeces deficit] (Γ. Α. Παανδρέου, στο BBC, ηλεκτρονική έκδοση BBC 21.2.10).

- Δεν είμαστε αήθης χώρα ου ζητά να ζήσει αό τον λούτο των άλλων, ζητάμε ολιτική στήριξη ώστε να ετύχουν οι μεταρρυθμίσεις και να μην ληρώσουμε ερισσότερα (Γ. Α. Παανδρέου, στις 18.3.10, στην Ειδική Ειτροή Οικονομικής κρίσης του Ευρωαϊκού Κοινοβουλίου (European Parliaments special committee on financial crisis), Κ 18.3.10).

-Greek Prime Minister George Papandreou said in Brussels on Thursday that he wants guarantees for financial support to come out of a European Union summit in Brussels set for next Thursday and Friday. He said he might turn to the IMF for help if Europe isnt more forthcoming (The Wall Street Journal, ηλεκτρονική έκδοση, 19.3.10).

- Η κυβέρνηση δεν ζητάει ούτε ρόκειται να ζητήσει οικονομική βοήθεια ούτε αό την Ευρωαϊκή Ενωση ούτε αό το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οοίο θα ήταν η ύστατη ειλογή (...) Η Ελλάδα εριμένει την ειβεβαίωση της στήριξης της Ευρωαϊκής Ενωσης, με ένα σήμα ου θα εκέμψει η Σύνοδος Κορυφής στη συνεδρίασή της στις 25 και 26 Μαρτίου (Γ. Α. Παανδρέου, στις 18.3.10, στη συνεδρίαση του Υουργικού Συμβουλίου, Κ 18.3.10).

 

...και η Ευρωαϊκή Ένωση δηλώνει

 

- Τα μέλη της ευρωζώνης θα αναλάβουν αοφασιστική και συντονισμένη δράση, εάν χρειαστεί, για να εξασφαλίσουν τη δημοσιονομική σταθερότητα στο σύνολο της ευρωζώνης. Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει υοβάλει αίτημα  οικονομικής στήριξης (Κοινή δήλωση αρχηγών κρατών της ΕΕ, Κ 11.2.10).

- Σήμερα οι 27 συμφώνησαν σε τρία βασικά σημεία. Πρώτον, ότι η Ελλάδα θα κάνει αυτό ου ρέει για να μειώσει το έλλειμμά της. Δεύτερον, η Ευρωαϊκή Ειτροή και η Ευρωαϊκή Κεντρική Τράεζα θα αρακολουθούν στενά την εφαρμογή του ελληνικού ρογράμματος σταθερότητας. Τρίτον, υάρχει αλληλεγγύη ρος την Ελλάδα (Ν. Σαρκοζί, ρόεδρος της Γαλλίας, Κ 11.2.10).

- Όταν χρειαστεί θα υάρξουν συγκεκριμένα μέτρα αρέμβασης. Οι αγορές αατώνται βαθύτατα εάν σκέτονται ότι μορούν να συντρίψουν την Ελλάδα. Οι Έλληνες δεν ρέει να σκεφτούν ότι θα αφεθούν στη βουλιμία των αγορών (Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, ρόεδρος του Eurogroup, Κ 16.2.10).

- Η ΕΕ είναι έτοιμη, εφόσον χρειαστεί, να αναλάβει αοφασιστική δράση για τη στήριξη της Ελλάδας. Η Ελλάδα δεν έχει ζητήσει ούτε ένα ευρώ σε οικονομική στήριξη (Αμαντέου Αλταφάζ, εκρόσωος του αρμόδιου για τις οικονομικές υοθέσεις ειτρόου ΌΛι Ρεν, Κ 22.2.10).

- Εφόσον χρειαστεί, υάρχει ετοιμότητα για ενεργοοίηση του μηχανισμού στήριξης της Ελλάδας (Ζοζέ Μανουέλ Μαρόζο, ρόεδρος της Ευρωαϊκής Ειτροής, Κ 18.3.10).

- Βασική θέση της Ειτροής είναι και αραμένει η δήλωση του Συμβουλίου της 11ης Φεβρουαρίου, σύμφωνα με την οοία τα κράτη μέλη της ευρωζώνης δεσμεύονται να λάβουν αοφασιστική και συντονισμένη δράση για την ελληνική οικονομία, η οοία θα μορούσε να ενεργοοιηθεί άμεσα εφόσον χρειαστεί (Αμαντέου Αλταφάζ, εκρόσωος του αρμόδιου για τις οικονομικές υοθέσεις ειτρόου ΌΛι Ρεν, Κ 18.3.10).

- Οι χώρες της ζώνης του ευρώ, ανάμεσά τους και η Γερμανία, είναι έτοιμες να βοηθήσουν την Ελλάδα εάν το ζητήσει, χωρίς ωστόσο να αοκλείουν εισήμως μια ροσφυγή στο Διεθνές Νομισματικό ταμείο (Ζοζέ Μανουέλ Μαρόζο, ρόεδρος της Ευρωαϊκής Ειτροής, Κ 19.3.10).

 

...σημειώνοντας ότι

 

- Δεν υάρχει ρόβλεψη για διάσωση αό χρεοκοία της Ελλάδας (Άντερς Μοργκ, υουργός Οικονομικών της Σουηδίας, Κ 9.12.09).

- Η Γερμανία δεν μορεί να ληρώσει για τα δημοσιονομικά λάθη της Ελλάδας. Η ελληνική κυβέρνηση να εξοικονομήσει χρήματα για να βοηθήσει τη χώρα ου εδώ και χρόνια ζει έρα αό τις δυνατότητές της (Β. Σόιμλε, υουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Κ 22.12.09).

- Η Ευρωαϊκή Κεντρική Τράεζα δεν έχει σχέδια να σεύσει σε βοήθεια της Ελλάδας και εριμένει αό την ελληνική κυβέρνηση να εκληρώσει τις υοσχέσεις της (Ε. Νοβότνι, μέλος του διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ και ρόεδρος της Τράεζας της Αυστρίας, Κ 22.12.09).

- Η καλύτερη λύση είναι η Ελλάδα να εφαρμόσει τα μέτρα ου έχει εξαγγείλει για την εξυγείανση των δημόσιων οικονομικών της (Α. Μέρκελ, καγκελάριος της Γερμανίας, Κ 11.2.10).

- Ο Έλληνας ρωθυουργός Γιώργος Παανδρέου είε στην κα Μέρκελ σε τηλεφωνική τους συνομιλία την Κυριακή (21.3.10) ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται οικονομική βοήθεια (Ανακοίνωση της Γερμανικής κυβέρνησης, Wall Street Journal, ηλεκτρονική έκδοση, 22.3.10).

- Δεν βλέω ότι η Ελλάδα χρειάζεται χρήματα αυτή τη στιγμή, και η Ελληνική κυβέρνηση το έχει βεβαιώσει αυτό (Α. Μέρκελ, καγκελάριος της Γερμανίας, Wall Street Journal, ηλεκτρονική έκδοση, 22.3.10).

 

4. Η κυβέρνηση για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο

- Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αραμένει στο τραέζι, αό λευράς Ελλάδος, μέχρι τουλάχιστον την ημέρα της κρίσης. Και αυτό συμβάλει στην κινητοοίηση της Ευρώης (Γ. Α. Παανδρέου, σε ενημερωτική συζήτηση με δημοσιογράφους στις ΗΠΑ, μετά τις συζητήσεις με τον ρόεδρο Ομάμα, Κ 10.3.10).

- Prime Minister George Papandreou has been dropping not-so-subtle hints that Greece may seek aid from the International Monetary Fund... (The Wall Street Journal, ηλεκτρονική έκδοση, 19.3.10).

- Η κυβέρνηση δεν ζητάει ούτε ρόκειται να ζητήσει οικονομική βοήθεια ούτε αό την Ευρωαϊκή Ενωση ούτε αό το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οοίο θα ήταν η ύστατη ειλογή (Γ. Α. Παανδρέου, στις 18.3.10, στη συνεδρίαση του Υουργικού Συμβουλίου, Κ 18.3.10).

- Ουσιαστικά εφαρμόζουμε ρόγραμμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, είτε το αραδεχόμαστε είτε όχι, αλλά δεν λαμβάνουμε τα χρήματα ου θα αίρναμε αν ροσφεύγαμε σ αυτό. Δεν θέλουμε να είμαστε σε μια κατάσταση όου υφιστάμεθα την αρνητική όψη του ΔΝΤ, χωρίς να έχουμε τα λεονεκτήματα ου αορρέουν αό την ροσφυγή στο ΔΝΤ (Γ. Α. Παανδρέου, στις 18.3.10, στην Ειδική Ειτροή Οικονομικής κρίσης του Ευρωαϊκού Κοινοβουλίου (European Parliaments special committee on financial crisis), Κ 19.3.10).

- Greece is looking for EU leaders to agree at their summit next week on a package of standby loans to restore confidence in the countrys dept. In this way, it will have the backing to borrow in credit markets at lower interest rates. Greece could turn to IMF instead as a last resort (Γ. Α. Παανδρέου, στις 18.3.10, στην Ειδική Ειτροή Οικονομικής κρίσης του Ευρωαϊκού Κοινοβουλίου (European Parliaments special committee on financial crisis), The Wall Street Journal, ηλεκτρονική έκδοση, 19.3.10).

-Greek Prime Minister George Papandreou added that he expected European finance ministers to approve an aid programme for Greece at discussions planned next week. But Mr. Papandreou said other options, icluding taking money fron the IMF, woyld remain open (BBC News ηλεκτρονική έκδοση 19.3.10).