Ένας ολιτικός με συγκεκριμένη ρόταση για την Παιδεία

 

 

O Στέφανος Μάνος είναι ένας ολιτικός ου δεν χρησιμοοιεί τη γνωστή κομματική ξύλινη γλώσσα ούτε αρκείται σε γενικολογίες, αλλά κάνει συγκεκριμένες ροτάσεις για ζητήματα ου αασχολούν την ελληνική κοινωνία.

Μια συγκεκριμένη ρόταση για τη διατύωση του ερίφημου άρθρου 16 του Συντάγματος διατύωσε σε άρθρο του με τίτλο Μή κρατικά ανειστήμια μη κερδοσκοικού χαρακτήρα στην Καθημερινή στις 21.5.06.

            Την υενθυμίζουμε, αφήνοντας τις κρίσεις και τα σχόλια στον αναγνώστη.

 

Tο θεσμικό λαίσιο ου ορίζει το Σύνταγμα για την Παιδεία δημιουργεί ροφανώς κίνητρα και αντικίνητρα ου εηρεάζουν τη συμεριφορά καθηγητών και φοιτητών, δασκάλων και μαθητών. Για αράδειγμα, η χωρίς όρους συνταγματική ρόβλεψη ότι όλοι οι Eλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν αιδείας σε όλες τις βαθμίδες, διαμορφώνει συμεριφορά διαφορετική αό εκείνη ου θα διαμορφωνόταν αν η δωρεάν αιδεία εριοριζόταν στον κανονικό χρόνο σουδών. H μονιμότητα του διδακτικού ροσωικού, ακόμη και σε χαμηλές βαθμίδες, διαμορφώνει και αυτή νοοτροίες και συμεριφορές διαφορετικές αό εκείνες ου θα διαμορφώνονταν αν το διδακτικό ροσωικό, ιδίως το νεότερο, έρεε συνεχώς να αοδεικνύει την αξία του. Oύτε είναι φυσικά χωρίς σημασία, ότι το Σύνταγμα ορίζει ότι οι καθηγητές των AEI είναι δημόσιοι λειτουργοί ου μισθοδοτούνται ομοιόμορφα. 

Σκέφτηκα ότι θα ήταν χρήσιμο να μάθουμε τι βασικούς θεσμούς για την Παιδεία θεσίζουν τα Συντάγματα άλλων ευρωαϊκών χωρών. H ρώτη διαίστωση –σε χτυάει κατακέφαλα– είναι η αερίγρατη φλυαρία του δικού μας Συντάγματος. 500% ερισσότερες λέξεις στο δικό μας Σύνταγμα για την Παιδεία αό ό,τι το φινλανδικό Σύνταγμα. 400% ερισσότερες αό το ελβετικό. 100% ερισσότερες αό το ολλανδικό ή το ιρλανδικό.

Άλλο χαρακτηριστικό είναι ότι, σε κανένα αό τα Συντάγματα αυτά, δεν γίνεται αναφορά στους καθηγητές, ούτε βέβαια και στους φοιτητικούς συλλόγους όως κάνει το δικό μας. H μόνη αναφορά στα ανώτατα ιδρύματα γίνεται για να εγγυηθεί το κράτος την ελευθερία τους. Tέλος, όλα τα Συντάγματα εριορίζουν την αροχή δωρεάν αιδείας στην ρωτοβάθμια εκαίδευση.

 

Παραθέτω ένα σχέδιο διατύωσης του άρθρου 16 ου βρίσκεται στο ίδιο μήκος κύματος με όσα ισχύουν σε ευρωαϊκές χώρες των οοίων τα ανειστήμια διακρίνονται στην αγκόσμια κατάταξη:

1. Kαθένας έχει το δικαίωμα στη δωρεάν βασική εκαίδευση. Tα έτη υοχρεωτικής φοίτησης δεν μορεί να είναι λιγότερα αό εννέα. H υοχρεωτική εκαίδευση αρέχεται, όως ο νόμος ορίζει.

2. Oι δημόσιες αρχές εγγυώνται σε όλους ίσες ευκαιρίες για τη λήψη κάθε είδους εκαιδευτικών υηρεσιών ανάλογα με τις δεξιότητες και τις ανάγκες τους. Διασφαλίζουν είσης στον καθένα τη δυνατότητα να μορφώνεται χωρίς να αρακωλύεται αό οικονομικά εμόδια.

3. H ελευθερία της ειστήμης, της τέχνης και της ανώτερης αιδείας είναι εγγυημένη.

4. Tα ανειστήμια αυτοδιοικούνται, όως ο νόμος ορίζει.

5. Mε νόμο ορίζονται οι αρχές ου διέουν τις αρεχόμενες αό το κράτος και τους Oργανισμούς Tοικής Aυτοδιοίκησης εκαιδευτικές υηρεσίες. Kαθώς και το δικαίωμα αροχής αντιστοίχων εκαιδευτικών υηρεσιών αό ιδιωτικά εκαιδευτικά ιδρύματα.  

 

H λογική της αραγράφου 2 είναι ότι το κράτος μορεί να δώσει στους φοιτητές, σε όλους ή στους οικονομικά ασθενέστερους, εν όλω ή εν μέρει, για όλη την ερίοδο των σουδών ή για μέρος της εριόδου των σουδών, τα χρήματα ου θα τους ειτρέουν να αγοράσουν τις εκαιδευτικές υηρεσίες ου ροσιδιάζουν στις ικανότητές τους και στις ανάγκες τους. Tα χρήματα θα τα δώσει το κράτος στον φοιτητή. O φοιτητής θα ειλέξει το ίδρυμα ου θα του ροσφέρει τις εκαιδευτικές υηρεσίες ου του χρειάζονται. Tα λεφτά, λοιόν, δεν θα άνε στο ανειστήμιο αλλά θα άνε στον φοιτητή. Mορεί βέβαια, αράλληλα, να υάρχουν και αευθείας χρήματα για το ανειστήμιο. Φεύγει, άντως, η λογική της δωρεάν αιδείας και αντικαθίσταται αό έναν θεσμό ου θα σρώξει το ανειστήμιο ρος τον εξορθολογισμό. Mορεί το ανειστήμιο να ροσελκύσει όοιους καθηγητές νομίζει ότι χρειάζεται, με τη λογική να γίνει ένα καλό ανειστήμιο το οοίο θα ροσελκύει ερισσότερους φοιτητές και ούτω καθεξής.

 

Aυτά θα ειτρέψουν στο αυτοδιοικούμενο ανειστήμιο να ροσαρμόζεται στις ανάγκες και να έχει την ευελιξία ου χρειάζεται.

Δεν διαφοροοιείται σε τίοτα το ιδιωτικό αό το κρατικό. Συνυάρχουν και ροσφέρουν εκαιδευτικές υηρεσίες σε όλους.