Ελληνοτουρκικέςσχέσεις:Ενοχλητικάδιλήμματα καιερωτήματα

 

(Ειστολήτου ΡαφαήλΠααδόουλου, ομότιμουκαθηγητήΘερμοδυναμικής,ου στάλθηκε στηνΚαθημερινήστις 18.1.09)

 

 

Ηψυχραιμία καισύνεση ουσυνιστά ηΚυβέρνηση χρειάζονταιρωτίστως γιαμια κριτικήεανεξέτασητης ολιτικήςου ασκήθηκεγια τηδιευθέτηση τωνελληνοτουρκικώνδιαφορών. Σε κάοιαβασικά σημείαη ολιτική αυτήροδίδει αντιφάσεις,έλλειψηροσανατολισμούκαι σωστήςιεραρχήσεωςκαι, ιθανώςλόγω αυτού,αρουσιάζεταιιδιαίτεραειρρεής στιςǹαραινέσειςτων γνωστώνασόνδων φίλων.Ενδεικτικόαράδειγμαείναι ο τρόοςαντιμετωίσεωςου έτυχε ηαμφισβήτηση  α τηγείτονα χώρατου ΔιεθνούςΔικαίου τηςΘαλάσσης καιτα συγγενήθέματα  του casus belli και τηςροσφυγής στοΔιεθνές Δικαστήριοτης Χάγης.

           

ΗΕλλάδα, σταρώτα χρόνιατης ισχύος τουΔικαίου τηςΘαλάσσης, δενάσκησε ταδικαιώματά τηςούτε στο βαθμόουχρειάζοντανγια μια μικρήδιεύρυνση τωνχωρικώνυδάτων, ώστε ναεκλείψει ηδιαφορά ανάμεσαστα θαλάσσιακαι εναέριασύνορα ουχρησιμοοιείταισαν ρόσχημαγια τιςοοιεσδήοτεαραβιάσειςτου εναέριουχώρου.

Στιςαρχές τηςδεκαετίας του 90η ΤουρκικήΕθνοσυνέλευσηαεφάσισε ως τοΔιεθνές Δίκαιοτης Θαλάσσηςδεν έχειεφαρμογή στοΑιγαίο καικάθε αόειρα τηςΕλλάδας να τοεφαρμόσειαοτελεί casus belli. Ηελληνικήκυβέρνηση δενκατήγγειλε τηνΤουρκία στουςΔιεθνείςΟργανισμούς,ούτε ζήτησετην ολιτικήστήριξη τηςΕυρωαϊκήςΕνώσεως γιατην εφαρμογήτου ΔιεθνούςΔικαίου. Εκτόςαό τιςδιακηρύξειςως δεν θαειτρέψουμεαμφισβήτησητωνκυριαρχικώνμαςδικαιωμάτων,ως η μόνη ελληνοτουρκικήδιαφορά ουαναγνωρίζεταιείναι η οριοθέτησητηςυφαλοκρηίδαςκλ, η αντίδρασητης χώρας είτης ουσίαςφάνηκε ναεριορίζεταιστη στείρα καιαντιαθήάρνησή της ναειτρέψει τηχρηματοδότησητης Τουρκίας ατην Ε.Ε.

Ηελληνικήκυβέρνησηαρέλειψεείσης να θέσειθέμα άρσεωςτου casus belli στο ΕυρωαϊκόΣυμβούλιο το 1995όταν συμφώνησεόχι μόνο στηχρηματοδότησητης Τουρκίαςαλλά και στην τελωνειακήτης ένωση μετην Ευρώη.

Το1996 είχαμε εεισόδιοτων Ιμίων καιτην είσημηδιατύωση τηςθεωρίας τωνγκρίζων ζωνών.

Λίγοαργότερα στοΕυρωαϊκόΣυμβούλιο τηςΜαδρίτης ηΕλλάδα δέχτηκενα μη ροβεί σεέρευνες γιατην αναζήτησηετρελαίου στοΑιγαίο.

Το1999, στο ΕυρωαϊκόΣυμβούλιο τουΕλσίνκι, ηΕλλάδασυμφώνησε στηνανακήρυξη τηςΤουρκίας σανυοψήφιας γιατην ένταξηχώρας χωρίς,και άλι, ναθέσει θέμαάρσεως του casus belli.Συμφωνήθηκεκάοιοχρονοδιάγραμμαδιαραγματεύσεωνγια τηδιευθέτηση τωνελληνοτουρκικώνδιαφορών  αλλά ηΕλλάδα και ηΤουρκίασυμφώνησαν μετην Ε.Ε. νααραέμψουν στοΔιεθνέςΔικαστήριο τηςΧάγης εκείνεςα τις διαφορέςτους ου θαέμεναν άλυτεςμέχρι το τέλοςτου 2004.

ΤονΙούνιο του 2004 οΈλληναςΠρωθυουργόςδήλωσε στοΕυρωαϊκόΣυμβούλιο ως ηΕλλάδα και ηΤουρκίαααλλάσσουνεαυτές α τηνυοχρέωση τηςροσφυγής στοΔιεθνέςΔικαστήριοδιότι υάρχει ηκοινή εοίθησηως οιελληνοτουρκικέςδιαφορές θαδιευθετηθούνμεδιαραγματεύσεις.

           

Τοσυμέρασμαείναι ως με τηναραξία μαςκαλλιεργήσαμετην εντύωση ωςδεν είχαμεδυσκολία ναζήσουμε με casus belli και νασυμμορφωθούμεμε τηνκεντρικήτουρκική θέσηως το ΔιεθνέςΔίκαιο τηςΘαλάσσης δενμορεί να εφαρμοστείστο Αιγαίο.

Και μαυτόν τον τρόοεξυηρετήσαμεείσης και τον δεύτεροστόχο του casus belli ου ήταν,και είναι, ηδιαιώνιση τουσημερινού status quo ου, εκτόςα τα άλλα, κάνειτην ροσφυγήστο Διεθνές Δικαστήριοολύ λιγότεροελκυστική γιατην λευρά μας.Το τελευταίοαυτό τονίστηκεαό τουςαρμοδίους λίγαχρόνια ριν, μεαφορμή τηνρόταση του ρώηνΠροέδρου τηςΔημοκρατίαςγια ροσφυγήστο ΔιεθνέςΔικαστήριο τηςΧάγης, σεσυνδυασμό μετο ότι μιατέτοιαροσφυγή θαέδινε στουςγείτονες την ευκαιρίανα διευρύνουντιςδιεκδικήσειςτων. Παρ όλααυτά το status quo  υήρχε,υάρχει και δενρόκειται νααλλάξειμονομερώς ατην Ελλάδα καιη κλιμάκωσητων τουρκικώνδιεκδικήσεων,καθώς και ησημερινήκατάσταση θαέρεε να μας είχεείσει ως και οιδιαραγματεύσεις,αλλά και ηροσφυγή στη διαιτησία,δεν μορεί αράνα έχουνανοικτήατζέντα και ωςη  αράτασητηςεκκρεμότηταςείναι ιδιαίτεραδυσμενής γιαμας.

            Κατάσυνέεια ηεμιστοσύνηκαι ροτίμησητης δικής μαςλευράς στιςανοικτέςδιαραγματεύσεις,χωρίςχρονοδιαγράμματαροσφυγής  στοΔικαστήριο,είναιτουλάχιστονερίεργη. Η ευλαβικήροσδοκία του –κατά τηνελληνικήαντίληψη –εξευρωαϊσμούτης Τουρκίαςείναι σήμερατο ίδιοειστική όσο καιο, αλήστουμνήμης,ισχυρισμός μαςως οι ελληνοτουρκικέςδιαφορέςαφορούν μόνοστηνοριοθέτηση τηςυφαλοκρηίδας. 

 

Μιαρόταση θα ήταν,ριν α την αξιολόγησητης ενταξιακήςορείας τηςΤουρκίας, να ζητήσουμεαό την Ε.Ε. τηναναζωύρωσητης Συμφωνίας τουΕλσίνκι, γιαδιαραγματεύσειςμεροκαθορισμένοχρονοδιάγραμμαροσφυγής στοΔικαστήριο, σεσυνδυασμό μετην άρση του casus belli.