Διευθέτησητου Kυριακούστα λαίσια τωνευρωαϊκώναρχών και τωνψηφισμάτων τουΣυμβουλίουΑσφαλείας τουΟΗΕ

 

(Ειστολήτου ΡαφαήλΠααδόουλου, ομότιμουκαθηγητήθερμοδυναμικής,γενικού γραμματέατης εν ΛονδίνωΕλληνικήςΑντιδικτατορικήςΕιτροής (1967-1974), ουστάλθηκε στηνκυριακήεφημερίδα ΟΦιλελεύθεροςστις 3.7.08).

 

 

Η μελέτητης ιστορίαςτου κυριακούροβλήματος, α τηδεκαετία του 1950μέχρι σήμερα,αοκαλύτειμερικέςουσιαστικέςομοιότητες στημεθοδολογίαου ακολουθήθηκεαό τους γνωστούςάσονδουςφίλους. Αυτόεξηγείταιβασικά με το ότιη μεθοδολογίααυτή αέδωσε –ίσως ξεέρασε –τα αναμενόμενααό τουςάσονδουςφίλουςαοτελέσματα –κάτι ουσυνδέεται,εκτός α τ άλλα,με κάοιες διαχρονικάαδικαιολόγητεςκαιδιακομματικέςομοιότητες στησυμεριφοράτης δικής μαςλευράς ου είναιιδιαίτεραανησυχητικές.

 

Στα μέσατης δεκαετίαςτου 1950συμφωνήσαμε,στο όνομα τηςενότητας τουΝΑΤΟ και τουελεύθερουκόσμου, ναεγκαταλείψουμετον ΟΗΕ – και τοαίτημα της αυτοδιάθεσηςτου λαού τηςΚύρου – με σκοόνα εμλακούμεσεδιαραγματεύσεις,με τησυμμετοχή τηςΤουρκίας καιυό την αιγίδατης αοικιακήςΔυνάμεως, μεστόχο την ανεξαρτησία.Ο στόχος τηςανεξαρτησίαςσυμφωνήθηκεκατ αρχήν καιοιλετομέρειέςτης θααεφασίζοντοστις τριμερείς– και κατόινενταμερείς –διαραγματεύσεις.Με αυτόν τοντρόο φτάσαμεστηανεξαρτησίατων ΣυνθηκώνΕγγυήσεως,Εγκαθιδρύσεωςκαι στοΣύνταγμα τηςΖυρίχης του 1959και ταμετέειτααοτελέσματα. 

Μετά τηνΤουρκικήεισβολή, καιτηνεθνοκάθαρση ουεακολούθησε,συμφωνήσαμε,και άλι καταρχήν, να διαραγματευθούμεμε στόχο τηΔικοινοτική,και αργότερατη Διζωνική,Ομοσονδία. Οιλετομέρειεςθα αεφασίζοντοστιςδιαραγματεύσειςου, αρά τιςροσάθειες καιτιςουσιαστικέςυοχωρήσειςτης δικής μαςλευράς,καθυστέρησανγια 20 ερίουχρόνια. Στα μέσατης δεκαετίαςτου 90 οιάσονδοι φίλοιέεισαν τουςΤούρκους ως τοσυμφέρον των,και αυτό τηςΝέας ΤάξεωςΠραγμάτων,εξυηρετείταιμε την ένταξητης χώρας τους,ως λήρουςμέλους στηνΕυρωαϊκήΈνωση. Για τηνεξυηρέτησηαυτού τουστόχου θα έρεενα γίνει – ατους Τούρκους– ροσάθεια γιατον, ρόσκαιροέστω,αραμερισμότου κυριακούως εμοδίου γιατην ένταξη τηςχώρας των στηνΕ.Ε. Και σαναοτέλεσμα τηςκινητικότηταςκαι τηςδυναμικής ουδημιουργήθηκεφτάσαμε – α τηΔιζωνική-ΔικοινοτικήΟμοσονδία, ουδεχθήκαμε καταρχήν, στο ΣχέδιοΑνάν.

 

Μετά τηνρόσφατηαλλαγή στηνΠροεδρία τηςΚυριακήςΔημοκρατίας οβοηθός ΓενικόςΓραμματέας τουΟ.Η.Ε, ύστερα αόσυνομιλίες ουείχε με τουςηγέτες των δύοκοινοτήτων,θεώρησε ωςυήρχαν οι ροϋοθέσειςγια την άμεσηέναρξη νέωνδιαραγματεύσεωνυό την αιγίδατου Ο.Η.Ε. Οιδιαραγματεύσειςαυτές θαεβασίζοντοστηνροεργασία τωνΤεχνικών Ειτροώνκαι των ΟμάδωνΕργασίας οιοοίες θα διαμόρφωνανσυγκεκριμένες– καιενδεχομένωςεναλλακτικές– ροτάσεις γιασυζήτηση στιςα ευθείας συναντήσειςτων δύο ηγετών.Η μέχρι σήμεραροεργασία δενειβεβαιώνειτην άοψη τουβοηθού ΓενικούΓραμματέα τουΟ.Η.Ε ως υάρχεικοινό έδαφοςστα βασικά στοιχείατουροβλήματος.Αντίθεταενισχύθηκε ηεντύωση ως οιδύο λευρέςροσεγγίζουντη διευθέτησηαό αφετηρίεςου είναιεντελώςαντίθετες.

Μροστά σαυτά ταδεδομένα οΠρόεδροςΧριστόφιας δήλωσεεανειλημμέναως δεν μορεί νααρχίσουν α ευθείαςδιαραγματεύσειςχωρίςικανοοιητικήρόοδο στηνροεργασία.Αντίθετα οδιεθνήςαράγων –ρωτοστατούντωνάντοτε τωνάσονδων φίλων– συνιστάάμεση έναρξητων α ευθείαςδιαραγματεύσεωνγια να μη χαθείη δυναμική ουδημιουργήθηκε.Και με αυτό τοειχείρημαδιαμορφώθηκε– κατά ταγνωστά καικαθιερωμένα –η δυναμική γιαμια νέααντίφαση – ήαλινδρόμηση –στις θέσειςτης Ελληνικήςλευράς. Αυτόείναι σαφέςστοανακοινωθέντηςσυναντήσεωςΧριστόφια-Ταλάττης 1ης Ιουλίου.Συμφωνήθηκε,κατ αρχήν άλι,ως ηΔιζωνική-ΔικοινοτικήΟμοσονδία θαέχει μία διεθνήφυσιογνωμίακαι μίαιθαγένεια.Συμφωνήθηκε όμωςως οιλετομέρειεςτου τισυμφωνήθηκεκατ αρχήν θααοτελούσαναντικείμενοτων α ευθείαςσυνομιλιών.Αυτό, σεσυνδυασμό μετην τελικήαξιολόγηση τουέργου τωνΤεχνικώνΕιτροών καιτων ΟμάδωνΕργασίας ατους δύοηγέτες στις 25Ιουλίου,σημαίνει δέσμευσητης δικής μαςλευράς για αευθείαςδιαραγματεύσειςανεξάρτητα ατο αοτέλεσματης αξιολογήσεως.

 

Οι αραάνωσυγκρίσεις καιεκτιμήσεις δενεκφράζουναντιολιτευτικήδιάθεση ούτετην ρόθεση ναυοτιμήσουντις δυσκολίεςκαι ταδιλήμματα ου αντιμετωίζειο σημερινόςΠρόεδρος.Αντίθετα η ροσάθειαεικεντρώνεταιστο νασυνδεθούν οισημερινέςδυσκολίες μεμια διαχρονική– καιδιακομματική– αλληλουχίααραλείψεωνκαι εσφαλμένωεκτιμήσεων τηςδικής μαςλευράς με τηνελίδα ως αυτόβοηθά στο να αντλήσουμετα σωστάδιδάγματα γιανα αοτρέψουμετα χειρότερα. (Ηάοψη, ουακούγεται αόμερικούς, ως δενυάρχει τίοταχειρότερο α τησημερινήκατάστασηείναι μάλλοναφελής καιανιστόρητη ανόχι εικίνδυνη).

Αυτόσημαίναι ωςχρειάζεται,ριν κάνουμε τοεόμενο βήμα νασταθούμεμροστά σεμερικά βασικάερωτήματα, όως:

  1. Δεν θα ήταν καλλίτερα να διευκρινήσουμε α την αρχή κάοια θέματα ου η λογική, η ευθυκρισία και η ιστορική μας εμειρία καταγράφει σαν θέματα αρχής; Δεν θα έρεε, για αράδειγμα, ριν αρχίσουν οι διαραγματεύσεις να ούμε ως οι σημερινές συνθήκες και η ιδιότητα του ευρωαϊκού κράτους είναι ασυμβίβαστες με τις Συνθήκες Εγγυήσεως, τα δοτά Συντάγματα και την αρουσία ξένων στρατών με εεμβατικά δικαιώματα, ώστε να αοκλειστεί το ενδεχόμενο για μια αλινδρόμηση ου, εκτός α τ άλλα, θα τινάξει στον αέρα την ενότητα του εθνικού μετώου;
  2. Δεν θα ήταν μια τέτοια ροσέγγιση ερισσότερο κατανοητή α τους Ευρωαίους φίλους μας, αξιορεής και ελεγχόμενη σε σχέση με τις χαωτικές συνέειες ου ροέκυψαν α την αντίφαση ανάμεσα στην άνευ όρων και ορίων συνεργασία των κυβερνήσεων της Αθήνας και της Λευκωσίας στη διαμόρφωση του Σχεδίου Ανάν και την ετυμηγορία του κυριακού ελληνισμού τον Αρίλιο του 2004;