Κυριακό:Ιστορικάδιδάγματα καιμύθοι

 

(Άρθροτου ΡαφαήλΠααδόουλου, ομότιμουκαθηγητήςΘερμοδυναμικής,γενικού γραμματέατης εν ΛονδίνωΕλληνικήςΑντιδικτατορικής Ειτροής (1967-1974), ουδημοσιεύτηκεστην εφημερίδατου ΛονδίνουΕλευθερίαστις 19.11.08)

 

 

Ηυοκατάστασητης Ιστορίαςαό μύθους, ουσυχνά βρίσκουνέκφραση σεεοικοδομητικέςασάφειες καθώςκαι στηνυιοθέτησηορολογίας καισυνθημάτων ουείναι τελείως αταίριαστα,μας  έχειστοιχίσειανυολόγιστα. Ηιστορίας τουΚυριακούείναι λούσιασε τέτοιααραδείγματα ατα οοία ρέει ναδιδαχθούμε. 

                 

Οιβασικέςαράμετροι τουΚυριακούροβλήματος διαμορφώθηκανα την αοικιακήδύναμη στηδεκαετία του 50με τρόο ου δενάφηνεεριθώρια γιασταθερότητακαι αρμονικήσυμβίωση τωνδύο εθνικώνκοινοτήτων.Αντίθεταειδιώχθηκε ηανταγωνιστικήρευστότητα ουεξυηρετεί τηδοκιμασμένη τακτικήτου διαίρεικαι βασίλευε ηοοία αοκορυφώθηκεροκλητικά στηδιάρκεια τουαελευθερωτικούαγώνα.

Μαυτήν τηνέννοια οιΣυνθήκες του 1959εκφράζουν καιεξυηρετούντην ίδιαολιτική. Τοδοτό Σύνταγμα τηςΖυρίχηςθεσμοθέτησε τοδιαχωρισμό τωνδύο κοινοτήτωνκαι, στο όνοματης ροστασίαςτης μειονότητας,δημιούργησεδύο κατηγορίεςολιτών στη βάσητης εθνικήςκαιθρησκευτικήςτουςταυτότητας. Καισκόιμαθυσίασε τηλειτουργικότητατου κράτουςστο βωμό των,υερβολικώνκαι χωρίςροηγούμενο,ρονομίων  τηςμειονότηταςγια τηνεριφρούρησητων οοίωνχρειαζόταν ταεεμβατικάδικαιώματα τωναυτοκλήτωνΕγγυητικώνΔυνάμεων.

Τοσυμέρασμα ατην ιστορίατων Συνθηκώντου 1959 και ταγεγονότα ουακολούθησανδεν μορεί ναείναι άλλο α τοότι η ελληνικήυογραφή κάτω ατις Συνθήκεςεκείνεςεκφράζει μεεύγλωττο τρόοτην έκταση τουεκβιασμού καιτα όρια τηςανεξαρτησίαςτηςεξουθενωμένης,καιυοτελειακά εξαρτημένηςα τουςΑγγλοαμερικανούς,Ελλάδας της δεκαετίαςτου 50.

                  Ηαογοήτευση ουροκάλεσε σ έναμεγάλο τμήματου κυριακούΕλληνισμού  η κατευφημισμόν ανεξαρτησίαδεν βοήθησεβέβαια τονεόδμητοκράτος σταρώτα τουβήματα. Δενβοήθησε όμωςούτε και το ότι,στην ίδια εοχή,ένα σημαντικόμέρος του χρόνουκαι τηςδραστηριότηταςτου ρώτουΠροέδρου τηςΚυριακήςΔημοκρατίαςείχε αφιερωθείστην αντιμετώισητωνδιχοτομικώνμεθοδεύσεωντων Άγγλων καιτων Τούρκων. Τοαοκορύφωματων μεθοδεύσεωναυτών ήταν ηαοχώρηση τωνΤουρκοκυρίωνα τηνκυβέρνηση.

Οιδιακοινωνικέςσυγκρούσειςουακολούθησαν καιη μετάβαση α τοκράτος του 1960 σαυτό του 1964συνιστούν μιαμετεξέλιξη μεκύριοχαρακτηριστικότην εντατικοοίησητης αστάθειαςκαι τηςανταγωνιστικήςρευστότηταςου, σε μεγάλοβαθμό,ροετοίμασε τοέδαφος για τηνμετεξέλιξη ουδρομολογήθηκεμε την τουρκικήεισβολή.

                   

Ηερμηνεία τωνιστορικώνγεγονότων δενμορεί βέβαιανα έχει τηνακρίβεια τηςμαθηματικήςειστήμης. Παρόλα αυτά μορεί,αρκετά εύλογα,ναυοστηριχθείως τοΑγγλοτουρκικόδίδυμο είδε τοκράτος του 1960 σανμεταβατικόσταθμό ρος τοντελικό τουστόχο ου ήταν ηδιχοτόμηση τουνησιού. Ακόμακαι μεαεριόριστηκαλή θέληση κια τις δύο κοινότητες– ανυοθέσουμε  ωςυήρχε – οι Συνθήκεςτου 1959 δεν θαλειτουργούσανγιατί κάτιτέτοιο δενήταν στιςροθέσειςαυτών ου τιςεμνεύστηκανοι οοίοι – σανεγγυητές –είχαν τηνεοτεία τηςεφαρμογής των.

Αυτόόμως δενσημαίνει ως ητουρκικήεισβολή ήτανροδιαγεγραμμένηή αναόφευκτηούτε ως ησύνδεση ουγίνεταιανάμεσα στοραξικόημα γιατην ανατροήτου Μακαρίουκαι τηνεισβολή δεν ήτανδικαιολογημένη.Εκείνο ου είχεροαοφασιστεί καιειδιώκετοήταν ηκαταστροφή τουκράτους του 1960 ενώτοχρονοδιάγραμμακαι ο τρόος τηςκαταστροφήςδεν μορούσεαρά να αφεθείστη διακριτικήεξουσία τωναρόβλετων καιμεθοδευμένωνγεγονότων. Καιείναι σ αυτό τοσημείο, κυρίωςστην αρόβλετηλευρά τωνγεγονότων, ουοι ευθύνες τηςδικής μας λευράςείναι αόσημαντικέςμέχρικαθοριστικές.Μερικές α τιςειλογές μας,μετά τη Ζυρίχηαλλά και μετάτο 1974, όχι μόνοδιευκόλυνανστην ειτυχίατων μεθοδεύσεωνεις βάρος μαςαλλά έκαναντις συνέειέςτους ιδιαίτεραοδυνηρές γιαμάς.

                   

Στοτέλος τηςδεκαετίας του 90οι διεθνείςσυνθήκες αλλάκυρίως η θέσηκαι οιδυνατότητεςτουελληνισμού-ήτανγενικά ολύκαλύτερες σεσύγκριση μεαυτές τηςδεκαετίας του 50.Η θέση τηςΚυριακήςΔημοκρατίαςστην ΕυρωαϊκήΈνωση είχεεξασφαλιστεία το 1995 όταν τοΣυμβούλιοΥουργών της Ε.Ε.διεκήρυξε ως ηλύση του ολιτικούροβλήματοςδεν είναιροϋόθεση γιατην ένταξη καικαθόρισεσυγκεκριμένοχρονοδιάγραμμαγια την έναρξηενταξιακώνδιαραγματεύσεωνμε την ΚυριακήΔημοκρατία.Εκτός α αυτόυήρχε η δήλωσητης Ελληνικήςκυβερνήσεως –αλλά και τοψήφισμα τηςΒουλής τωνΕλλήνων – ωςδεν θαεικυρώσει τηδιεύρυνση τηςΕ.Ε. αν δενεριλαμβάνεταισ αυτή ηΚυριακή Δημοκρατία.Με αυτό τοντρόο η ένταξητης Κύρου είχεάρρηκτασυνδεθεί μετην ροςανατολάςδιεύρυνση τηςΕ.Ε. για την οοίαείεζαν οι Η.Π.Α.– και οι τοοτηρητέςτους στην Ε.Ε. –με σκοό ναεκτροχιαστεί ηολιτικήενοοίηση τηςΕυρώης.

                 

Μροστάσ αυτά ταδεδομένα ητότε ολιτικήηγεσία τουΈθνους – στηνΑθήνα και τηΛευκωσία –εέλεξε να ροσφέρειάνευ όρων καιορίωνσυνεργασία στηδιαμόρφωση τουσχεδίου Ανάν –στη μορφή ουείχε τονΝοέμβριο του 2002– υιοθετώνταςκαιεαναλαμβάνονταςτο μύθο τωνασόνδων φίλωνως το σχέδιοήταν ιστορικήευκαιρία γιατην εανένωσητης Κύρου. Μεαυτό τον τρόο ηδική μας λευράενίσχυσε τηνεντύωση ουσκόιμα καλλιεργήθηκετότε ως τοΣχέδιο Ανάνείχε ήδη γίνειαοδεκτό α τιςδύο λευρές καιως αυτό έμενενα γίνει ήταν ητυικήεικύρωση τηςσυμφωνίας σταδημοψηφίσματα.Αυτό με τησειρά του ήτανη αφετηρία  για μιαχωρίςροηγούμενοοικονομική καιολιτική αναβάθμισητου κράτουςτωνκατεχομένων.Άνοιξε, εκτός ατ άλλα, το δρόμοσε οικοδομικόοργασμό με μαζικόσφετερισμό τωνελληνικώνεριουσιώναλλά και  στησυμμετοχή τουκράτους σεδιεθνείς οργανισμούςμε τηνιδιότητα τουτουρκικούσυνιστώντοςκράτους τηςΚύρου.

                   

Τοαοτέλεσμα τουδημοψηφίσματοςτου 2004 αοκάλυψετο χάσμαανάμεσα στιςερίεανενώσεωςκαι άλλων τινώναντιλήψεις τηςτότε ολιτικήςηγεσίας καιαυτών τηςμεγάληςλειοψηφίαςτου εκλογικούσώματος. Τοέλλειμμααξιοιστίας ουροέκυψε ήτανσοβαρό και ηατμόσφαιραστους Διεθνείςοργανισμούς –και ιδιαίτεραστην Ε.Ε. –ήτανδυσάρεστη. Πολλοίαό τους φίλουςμας στην Ευρώη– οι οοίοι, όωςο τότερωθυουργόςτης Ελλάδος,δεν διάβασαντο Σχέδιο Ανάναλλάβασίστηκανστιςδιαβεβαιώσεις τωναρμοδίων τηςδικής μαςλευράς –διερωτήθηκανǹού το άμε. Οιάσονδοι φίλοιμαςκατηγόρησαντην ηγεσίαςμας γιααναξιοιστία,του Έλληνεςτης Κύρου γιαλεονεξία,ρατσισμό καιάλλα τινά καιξεκίνησαν συστηματικήροσάθεια γιααενοχοοίησητης Τουρκίαςκαι αναβάθμισητου κράτουςτωνκατεχομένων.

 

Ησοβαρότητα καιο διαχρονικόςχαρακτήρας τωνσυνεειών αό τηστάση τηςηγεσίας μαςστο Σχέδιο Ανάναντανακλάταιμε σαφήνειαστις α ευθείαςσυνομιλίες. Ατη μια μεριά ητουρκικήλευρά έχειεριχαρακωθείστη ΓραμμήΑνάν και δενφαίνεταιιθανό ως θα μετατοιστείουσιαστικάτουλάχιστον σαυτή τη χρονικήσυγκυρία. Α τηνάλλη οΠρόεδροςΧριστόφιας, γιαλόγους αρχήςαλλά καιρακτικούς, δενμορεί – κι ανακόμα το ήθελεου είναι ολύαμφίβολο – ναλησιάσει τηΓραμμή Ανάνγιατί ρέει νακινηθεί κοντά στολαϊκό αίσθημαόως αοτυώθηκεστο δημοψήφισματου 2004. Κατάσυνέεια, καιανεξάρτητα αότη χρησιμότητατων α ευθείας συνομιλιών,τα εριθώριαγια αισιοδοξίααναφορικά μετην κατάληξήτους είναι εριορισμένα.Το ιθανότεροείναι ως θαεριέλθουν σεστασιμότητακαι σύντομα,ίσως ριν αό τοτέλος τουχρόνου, θαασκηθούνιέσεις γιαχρονοδιάγραμμακαι κάοιαςμορφήςειδιαιτησία.

Ηελίδα είναι ωςαυτή τη φορά θααντιδράσουμεσε ένα τέτοιοενδεχόμενο μεδιαμορφωμένεςροτάσεις ουδιαγράφουν τα λαίσιατης ευρωαϊκήςλύσεως ου αόχρόνια διακηρύσσουμεως είναι ηειδίωξή μας.Και θα ρέει ναεξηγήσουμεγιατί οιτουρκικέςαξιώσεις, ουαντιγράφουν τοΣχέδιο Ανάν,δεν είναισυμβατές με ταψηφίσματα τουΣυμβουλίουΑσφαλείας καιτις αρχέςΔικαίου τηςΕυρωαϊκήςΕνώσεως. Και θαρέει ναεαναλάβουμετην υενθύμισηως σε μιαδημοκρατικήχώρα η έξωθενειβολήΣυντάγματος δεσυνιστάΣυνταγματικήνομιμότητακαι δεν είναιανεκτή ηεγγύηση τηςαρανομίας μετην αρουσίαξένων στρατών.